Tungaw/Lamaw

Pagkarga sa Patay

2006-10-22T18:39:00.000+08:00

2006-06-18T09:22:00.000+08:00

Edwin Muir
Silang Wala Rito
[Salin: Lamaw]

Wala sila rito. At tayo, tayo ang Ibang Tao
Na tahimik na naglalakad sa ilalim ng araw
Na sumisikat sa atin at sa atin lamang.
Dahil wala sila rito.
Na nagpakilala sa atin dito sa malawak na kawalang-laman
Na nakapaligid sa atin at namamagitan sa atin
Dahil wala sila rito.
Ngayon, dito sa kaharian ng katamarang tag-araw
Kung saan, dahan-dahan, tayong mga laksang tulala-sa-araw ay nananaginip at naliligaw
Doon sa silaw ng matinding pagkalimot
At binuga ang sarili palabas, palabas doon sa himpapawid—
Ang kawalaan ang tumanggap sa atin;
Hindi tayo makahipo, ang ating mga kaluluwa ay lumalabas doon sa kawalaan
Na namamagitan sa atin at sumusukob sa atin.
Dahil tayo ang mga Ibang Tao,
At tayo'y nalulungkot sa Kanila na hindi natin ngayon kasama,
Hindi alam na tayo'y nalulungkot o na ito ang ating kalungkutan,
Dahil ito'y hindi maabot ng isip o ala-ala o anumang kasangkapan ng paglalamay,
Ang pagluluksa sa pagkawala ng mga hindi natin naangkin,
Ang mga hindi kilala, ang mga walang pangalan,
Ang laging-nariyan na sa kanilang kawalaan ay kasama nating lagi
(Nating mga tagapagmana, mga impostor na umangkin
Sa araw at sa kaharian ng araw) upang ang hapis
At kalungkutan harinawa'y magbigay biyaya sa atin.

1949

2006-06-14T15:05:00.000+08:00

Robinson Jeffers
Ngunit Ako'y Tumatanda at Nagiging Tamad
[Salin: Lamaw]

Binalaan na ako. Tatlumpong taon na ang lumipas mula nang ako'y magsulat—
Ginugunita ang aking mga tulang ginawa, na laging
Nagtatapos sa dugo at sakit, kahit di hamak namang maganda—ang aking pagod,
ang aking dugo,
Sila'y aking likha—Naunawaan ko ang mga bagay, at sinulatan ang sarili:
"Gumawa ng pag-aalay, isa kada taon, upang salamangkahin
Ang sindak palayo sa tahanan"—dahil ito'y nakabitin na parang espada
Sa ulo ng mga tao at mga kabahayan— "Itong kubo
Na itinayo ng sarili mong kamay sa kabilang karagatan
Sa tabi ng higanteng muog..." Kayat pinakinggan ko
Ang babala ng aking demonyo na darating ang kasamaan
Kung ako'y hihinto sa pagsusulat, kung hindi gagawa ng pag-aalay
Ng mga kuwento't bungang-isip na buhay, si Tamar at Kaydur
At ang kabiyak ni Turso—"mga likhang-diwa na biktima, tayo'y isasalba"—
Sigurado ako sa panahong iyon sa aking tadhana at dama
At pagbabantay ng aking mga tula sa aking tahanan, mga bantay-asong hinulma
Handang mangagat.

Ngunit sinipsip ng panahon ang dagta,
Ang tao'y tumatanda at nagiging tamad.

1963

2006-06-09T10:37:00.000+08:00

Dylan Thomas
Huwag Padala sa Lambing ng Takipsilim
[Salin: Lamaw]

Huwag padala sa lambing ng takipsilim,
Katandaa'y dapat mapoot sa pagkagat ng dilim;
Sigaw, sumigaw laban sa paglubog ng araw.

Sa huli ay isipin man ng mga pantas na dilim ay tama,
Pagkat kidlat ay 'di mabingwit ng kanilang wika.
Muli at muli silang papalag sa paglubog ng liwanag.

Mga banal ay manghinayang sa karupukan ng mga gawang inalay,
Ngunit sa masiglang indak ng pinakahuli mang pangkat sila'y
Patuloy at patuloy na sisigaw sa paglubog ng araw.

Mga katutubong sumasayaw sa pailanlang na araw,
Sa papagapang na dilim matatauhan sa gitna ng hiyaw,
Sila'y sumisigaw laban sa paglubog ng araw.

Mga naghihingalong nakatatagpo ng katotohanan,
Pagkabulag ma'y puwedeng talang liliyab sa kadiliman,
Kahi't sila'y sumisigaw laban sa paglubog ng araw.

At ikaw, ama, diyan sa tuktok ng kalungkutan,
Pagpalain, laitin ako ng luhang may lupit.
Sa dilim ay huwag at huwag paaakit.
Sigaw, sumigaw laban sa paglubog ng araw.

1952

2006-06-07T08:35:00.000+08:00

William Carlos Williams
Ito
[Salin: Lamaw]

ang mga mapanglaw, madilim na linggo
nang ang baog na parang
ay pumapareho sa katangahan ng tao.

Tumalon ang taon sa dilim
at sumisid ang puso
nang mas malalim pa sa gabi

doon sa hungkag, binabagyong bayan
na walang araw, bituin, o buwan
kundi kakaibang ilaw na parang isipan

na humahabi ng madilim na apoy—
umiinog sa sarili hanggang,
sa lamig ng gabi, ay magsisindi

upang imulat ang tao sa hindi
namamalayang bagay, hindi ang kalungkutan
mismo—Hindi multo ngunit

yayakapin—kahungkagan,
kawalang-pag-asa—(Sila'y
umuungol at nananaghoy) sa mga

siklab at ugong ng digmaan;
mga kabahayang ang lamig ng mga silid
ay mas matindi sa kayang isipin,

mga pumanaw na taong minamahal,
mga bakanteng katre, mga sofang
hinahamug, mga upuang nag-iisa—

Itago ito sa isang sulok
palayo sa isipan, paugatin
patubuin, malayo sa inggiterong

mga mata at tainga—para sa kanyang sarili.
Sa minang ito sila'y maghuhukay—lahat.
Ito ba ang talunaryo sa pinakamatamis

na musika? Ang balon ng berso na
sa pagkakitang huminto ang orasan, magsasabing,
Huminto ang orasan

na kahapo'y umaandar ng maayos?
at makaririnig sa tilamsikan
ng tubig-lawa—iyan ngayo'y bato.

1938

2006-06-05T17:34:00.000+08:00

Claude McKay
Amerika
[Salin: Lamaw]

Kahit ako'y pinalaki niya sa tinapay ng pait,
At ibinaun sa leeg ko ang kanyang tigreng ngipin,
Ninakaw sa akin ang hininga ng buhay, aaminin ko
Mahal ko itong bihis na impiyernong sumubok sa aking kabataan!
Ang kanyang liksi ay umaagos na parang alon sa aking dugo,
Nagbigay lakas upang tumindig laban sa kanyang suklam.
Ang kanyang lawak ay tumangay sa aking pagkatao na parang baha.
Ngunit tulad ng taong-labas sa harap ng hari ng Imperyo,
Nakatindig ako sa loob ng kanyang pader, walang bahid
Ng takot, kasamaan, o mapangutyang salita.
Tiim-noo, sinilip ko ang paparating na araw,
At nakita ko ang lakas at muog ng kanyang mahika,
Natulad sa kayamanang lumulubog sa buhangin
Sa ilalim ng paghipo ng walang-paltos na kamay ng Panahon.

1922

2006-06-04T19:02:00.000+08:00

Edwin Muir
Ang Mga Kabayo
[Salin: Lamaw]

Wala pang isang taon matapos
Ang pitong araw na digmaan na nagpatulog sa daigdig,
Sa kalaliman ng gabi dumating ang kakaibang mga kabayo.
Noo'y natanggap na namin ang katahimikan,
Ngunit sa unang mga araw ay talagang napakatahimik
Naririnig namin ang aming mga hininga at kami'y nanginig.
Sa ikalawang araw
Walang brodkast ang mga radyo; naghanap ng mga istasyong bukas; wala.
Sa ikatlong araw, dumaan ang isang barkong pandigma, patungong hilaga,
Karga ang tambak na patay. Sa ikaanim na araw
Isang eroplano ang bumulusok sa dagat sa aming harapan. At pagkatapos
Katahimikan. Ang mga radyo'y pipi;
Ngunit sila'y nasa sulok pa rin ng aming mga kusina,
Nandoon, siguro'y nakabukas pa rin, sa libo-libong bahay
Sa buong daigdig. Ngunit kung sila ma'y magsasalita pa,
Kung sa isang saglit ay biglang aandar,
Kung sa pagpihit ng tanghaling tapat ay biglang magsasalita,
Hindi kami makikinig, hindi namin ito papayagang dalhin muli sa amin
Ang matanda at masamang mundo na lumunok bigla sa kanyang mga anak
Sa isang malaking lagok. Ayaw na namin ng ganon.
Minsan inisip naming mahimbing na natutulog ang mga bansa,
Walang-muwang na bumabaluktot sa di-matarok na kalungkutan,
Ngunit ang kaibahan ng ganitong pangyayari ang siya ring nagpamangha sa amin.
Ang mga traktor ay nakatiwangwang sa bawat parang; sa gabi
Mistula silang mga itim na halimaw ng dagat, yuko at naghihintay.
Iniwan namin silang ganyan at hinayaang matupok ng kalawang:
'Sila'y maaagnas rin at magiging lupa.'
Pinatrabaho namin ang mga baka upang hilain ang aming kalawanging araro,
Na matagal nang hindi ginagamit. Bumalik kami
Sa panahon ng aming ninuno.

Pagkatapos, isang gabi
Sa huling yugto ng tag-araw dumating ang kakaibang mga kabayo.
Nakarinig kami ng mahihinang katok sa daan,
Lumalakas na tambol; huminto, at muling lumakas
At sa isang sulok ay naging isang maugong na kulog.
Nakita namin ang kanilang mga ulo
Tulad ng mabangis na daluyong at kami ay nanginig.
Binenta namin ang aming mga kabayo noong unang panahon
Upang makabili ng mga bagong traktor. Ngayo'y nanibago kami sa kanila
Parang mga kagila-gilalas na kabayo ng mitolohiya.
Hindi kami nagtangkang lumapit. Ngunit sila'y naghintay,
Matatag at may pangingimi, na tila sila'y sinugo
Ng isang lumang kautusang hanapin kami
At ang aming matagal-nang-nakabaung pagkakaibigan.
Sa una'y hindi sumagi sa aming isip
Na sila'y mga nilalang na maaring angkinin at gamitin.
Kasabay nila ang mga kalahating-dosenang bisiro
Hulog mula sa kung saang kagubatan ng nawasak na mundo,
Ngunit sila'y napakabago na parang galing pa sa Paraiso.
Mula noon sila na ang humahatak sa aming mga araro at nagdadala sa mga karga,
Ngunit itong bukas na pagpapa-alipin ay pumapaso pa rin sa aming damdamin.
Nagbago ang aming pamumuhay; ang kanilang pagdating ang aming simula.

1956

Guni-guni

2006-05-30T09:07:00.000+08:00

Lamaw-Tungaw
Guni-guni

Nakakalungkot
minsan
maging
guni-guni,
ngunit masasanay karin

2006-05-29T17:07:00.000+08:00

Ezra Pound
Kasunduan
[Salin: Lamaw]

Makikipagkasundo ako sa iyo, Walt Whitman—
Matagal-tagal na rin kitang kinamumuhian.
Lumalapit ako ngayon na isa nang binata
Na dati ay may isang baboy-ulong ama;
Nasa tamang gulang na upang makipagkaibigan.
Ikaw ang pumutol sa bagong kahoy,
Ngayo'y panahon na ng pag-uukit.
Iisa ang ating dagta at ugat—
Bubuksan natin ang kalakalan sa isa't isa.

1916

2006-05-29T17:06:00.000+08:00

Emily Dickinson
Walang Barko na Tulad ng Libro
[Salin: Lamaw]

Walang Barko na tulad ng Libro
Na magdadala sa atin sa malalayong Pulo
O Bapor na tulad ng isang Pahina
Ng lumulundag na Tula—
Itong Pagtawid ay abot ng Dukha
Walang mapanikil na Bayad—
Gaano katipid ang Karwaheng
Nagsasakay ng Kaluluwa ng Tao.

2006-05-29T17:05:00.000+08:00

Dylan Thomas
Itong Tinapay na Aking Hahatiin
[Salin: Lamaw]

Itong tinapay na aking hahatiin ay dating butil
Itong alak mula sa malayong baging
Na sinisid sa kanyang bunga;
Ang tao sa araw o hangin sa gabi
Pinayuko ang taniman, winasak ang tuwa ng ubas.

Sa alak na ito minsang nanuktok
Ang tag-araw na dugo sa kalamnan ng baging,
Sa tinapay na ito minsang
Nakipaglaro ang butil sa hangin;
Winasak ng tao ang araw, giniba ang hangin.

Itong laman na iyong winasak, itong dugong pinaagos
Lilikha ng pangungulila sa kaugatan,
Ay butil at ubas
Anak ng karnal na ugat at katas;
Ininum mo ang aking alak, sinakmal ang pagkain.

2006-05-28T15:41:00.000+08:00

Countee Cullen
Ngunit Ako'y Namamangha
[Salin: Lamaw]

Walang duda na Diyos ay mabuti, mabait, naaawa,
At kung Kanyang pag-abalahan ay masasagot Niya bakit
Pinapatalon sa tubig ng parasitikong uod ang tipaklong,
Bakit naaagnas itong laman na sa Kanyang anyo nilikha,
Maipapaliwanag bakit ang pinahirapang si Tantalus
Ay tinutukso ng mga tusong prutas, at magpapatunay
Kung tanging kapritsong madilim ang naglagay kay Sisifus
Upang sa hagdanang walang-hanggan ay parusahan.
Hindi matarok ang Kanyang kagustuhan, at hindi nahahawa
Sa katekismo ng isipang puno ng walang-kuwentang bagay
Na hindi nakakaunawa, anong kilabot na utak
Ang tumutulak sa kasindak-sindak Niyang kamay.
Ngunit ako'y namamangha dito sa kakaibang bagay:
Likhaing itim ang makata, at utusang tumula!

1925

2006-05-28T14:56:00.000+08:00

William Butler Yeats
Si Nenang Baliw Nakipag-usap Sa Obispo
[Salin: Lamaw]

Nasalubong ko ang Obispo sa daan
At marami kaming napag-usapan.
"Iyang mga suso'y lusyang,
Iyang kaugata'y masasayang;
Sa magarang mansyon manirahan
Huwag sa mabahong kulungan."

"Mabango at mabaho ay malapit na kamag-anak,
Kailangan ng mabango ang mabaho," wika kong galak.
"Mga kaibigan ko'y wala na, ngunit iya'y katotohanan
Na 'di pinabulaanan ng puntod at kama,
Na natutunan sa kababaang-loob ng katawan
At dangal ng kalooban."

"Ang babae ay taas-noo't kampante
Kung sa pag-ibig ang layon;
Ngunit itinayo ng Pag-ibig ang kanyang mansyon
Sa sulok ng dumi at tae;
Dahil walang naging ganap
Na hindi muna winasak."

1933

Etolohiya: Paglambitin

2006-05-18T20:54:00.000+08:00

2006-05-18T12:20:00.000+08:00

William Butler Yeats
Si Lidya ug ang Langgam
[Salin: Lamaw/Tungaw]

Kalit nga bugno: nagkapa-kapa pa ang haring pako
Nagpatong sa nakuratang babayi, mga paa giapuhap
Sa itom nga mga tudlo sa langgam, liog gituhak
Wa na'y lingkawas, gunit sya dughan sa dughan.

Unsaon man pagtulod sa nagtuskig nagkurog nga mga tudlo
Niining balhibuong himaya sa iyang nagbukaka nang mga paa.
Ug unsa ma'y mahimo, giduon sa haring kusog,
Niining lawasa kund'i paminawon ang pinitik sa istrangherong dughan?

Usa ka pagkurog tumoy sa paa maoy magpugas
Ug buak nga padir, tore ug atup nga nagdilaab
Ug mamatay gyud si Agememnon.

Tungod sa paglangkob,
Sa pagdang-ag sa mabangisung dugo sa wanang,
Nalabnot kaha sa babayi ang kaalam ug gahum
Sa wa pa sya buhii niadtong wa na'y panumbaling nga tuhak?

1924, 1928

2006-05-18T12:17:00.000+08:00

William Butler Yeats
Si Leda at ang Ibon
[Salin: Lamaw/Tungaw]

Biglaang salpok: kumakapa pa ang mga makapangyarihang pakpak
Papatong sa gulantang na babae, kanyang mga hita'y haplos
Ng maiitim na kamay ng ibon, batok ay tuka
Humihina ang pagpupumiglas, hawak siya dibdib sa dibdib.

Papano itutulak ng kinikilabuta't nanginginig na mga daliri
Itong mabalahibong kaluwalhatian sa kanyang bumubukang hita?
At papano tutugon, diin nitong makapangyarihang dagok,
Itong katawan kundi damhin ang tibok ng estrangherong dibdib?

Isang panginginig sa tuktok ng hita'y magbibinhi
Ng wasak na pader, tore't bubong na umaapoy
At si Agamemnon ay mamamatay.

Dala ng pagsaklaw,
Ng pangingibabaw ng mabangis na dugo ng himpapawid,
Nasungkit kaya ng babae ang kaalama't lakas
Bago siya binitiwan ng wala nang pakialam na tuka?

1924, 1928

2006-05-18T12:16:00.000+08:00

WH Auden
Ihimlay Ang Iyong Tulog Na Ulo, Mahal Ko
[Salin: Lamaw]

Ihimlay ang iyong tulog na ulo, mahal ko
Tao sa aking taksil na braso;
Sinusunog ng panahon at mga lagnat
Ang kanya-kanyang ganda
Ng mga mapag-isip na bata, at ang libinga'y
Magpapatunay na kabataa'y panandalian:
Ngunit dito sa aking bisig hanggang sa pagputok ng araw
Hayaang humimlay itong buhay na nilalang,
Mortal, makasalanan, ngunit sa akin
Ang ganap na kagandahan.

Kaluluwa at katawan ay walang mga hangganan:
Para sa mga nag-iibigang nakahimlay
Sa kanyang mapagpaubaya't mahiwagang duyan
Sa kanilang mga karaniwang pagkahimatay,
Mabigat ang mga larawang padala ni Venus
Tungkol sa kahima-himalang damdamin,
Sangkalawakang pagmamahal at pag-asa;
Habang itong abstaktong kabatira'y sasalpok
Sa mga kimpal na yelo at naglalakihang mga bato
Nag-aapoy na hilig-laman ng ermitanyo.

Katiyakan, katapatan
Sa pagpihit ng hating-gabi, lumilipas
Tulad ng panginginig ng kampana,
At ang mga sunod-sa-modang loko-loko'y nagpapataasan
Ng kanilang marurunong nakaiinip na mga sigaw:
Bawat sintimo ng halaga,
Hula ng lahat ng kinatatakutang baraha,
Ay pagbabayaran, ngunit sa gabing ito
Wala ni bulong, ni isip,
Ni halik o tingin ay mawawala.

Kagandahan, hating-gabi, mga pangarap mamamatay:
Hayaang ang hangin ng bukang-liwayway dumamping
Maamo palibot sa iyong nananaginip na ulo
Ipakita itong araw ng tamis
Ang mata at kumakatok na puso nawa ay basbasan,
Makitang sapat na itong mundong mortal;
Ang mga tanghali ng pagkatigang ay makita kang busog
Sa mga bumubukal na lakas,
Ang mga gabi ng insulto'y pabayaan kang dumaan
Bantay ng bawat mortal na pagmamahal.

1940

Etolohiya: Pagpapainit-sa-araw

2006-05-16T10:29:00.000+08:00

2006-05-16T10:21:00.000+08:00

Ted Hughes
Teolohiya
[Salin: Lamaw]

Hindi, hindi inakit ng ahas
Si Eba sa mansanas.
Lahat n'yan ay simpleng
Pagbaliktad sa katotohanan.

Kinain ni Adan ang mansanas.
Kinain ni Eba si Adan.
Kinain ng ahas si Eba.
Ito ang madilim na bituka.

Samantala, dinuduyan ng ahas
Ang bundat na tiyan sa Paraiso—
Ngumingiting pinapakinggan
Sigaw ng Maylikha.

1967

Etolohiya: Pagpatong

2006-05-14T20:49:00.000+08:00

2006-05-14T20:16:00.000+08:00

William Wordsworth
Mga Linyang
Sinulat malapit sa Monasteryo ng Tintern
Sa Pagbisitang-muli sa Pampang ng Wye
Sa isang Paglalakbay. Ika-13 ng hulyo, 1798
[Salin: Lamaw]

(Bahagi)

Ang panahong iya'y lumipas na,
At lahat nitong malikot na saya ngayo'y wala na,
Lahat ng nakahihilong tuwa; iba pang bagay
Ang pumalit; kapalit ng kawalan, tingin ko'y
Umaapaw na kabayaran. Dahil natutunan ko nang
Tingnan ang kalikasan, di na tulad noon
Sa aking pabayang kabataan; ngayo'y madalas nang naririnig
Ang mahina, malungkuting musika ng sangkatauhan,
Walang malakas na kaskas, ngunit may hustong lakas
Na pumarusa't sumupil. At ako'y nakaramdam
Ng paghipo na bumulabog sa akin ng saya
Ng malalalim na isip; makapangyarihang pandama
Na humahalong buo at pumupuno,
Na naninirahan sa sinag ng lumulubog na araw,
Sa dulo ng dagat, sa buhay na hangin,
Sa asul na kalawakan, at sa loob ng isipan:
Isang galaw at isang kaluluwa, na tumutulak
sa lahat ng bagay na nag-iisip, lahat ng iniisip,
at gumugulong sa lahat. Kayat ako'y patuloy
Na umiibig sa parang, sa gubat,
at kabundukan; at lahat ng nakikita
Dito sa luntiang mundo; sa makapangyarihang mundo
Ng paningin, at pandinig—kapwa ang bahaging nilikha
At bahaging nakita; natutuwang makita
Sa kalikasan at sa wika ng pandama
Ang angkla ng aking ganap na isipan, tagapag-alaga,
Patnubay, tagabantay ng kalooban, at kaluluwa
Ng buong pagkatao.

1798

Etolohiya: Bukas-Bibig Na Pananakot

2006-05-09T09:09:00.000+08:00

[Prinoseso mula sa kuhang foto ni Ria Bisahan]

2006-05-09T08:29:00.000+08:00

Edna St. Vincent Millay
Hindi Lahat Ang Pag-ibig: Hindi ito Kanin, Hindi Tubig
[Salin: Lamaw]

Hindi lahat ang pag-ibig: hindi ito kanin, hindi tubig
Hindi kahimbingan o bubong laban sa tag-ulan;
Hindi trosong lumulutang sa taong nalulunod
Na lulubog, aahon at lulubog, aahon;
Ang pag-ibig ay hindi iihip ng hangin sa naninikip na baga,
Hindi lilinis ng dugo o hihilot sa nabaling buto;
Ngunit hindi iisang tao ang humahalik sa kamatayan
Kahit mismo ngayon, dahil lang sa kawalan ng pag-ibig.
Puwedeng sa oras ng kagipitan,
Habang pinipiga ng paghihirap at nananaghoy ng kalayaan,
O ginigulo ng kakulangang walang lunas,
Ay matukso akong ipagbili ang pag-ibig mo sa payapang kalooban,
O ipagpalit ang ala-ala ng gabing ito sa pagkain.
Puwedeng mangyari 'yan. Siguradong hindi ko gagawin.

1931

Etolohiya: Pahingang-Pusa

2006-05-09T08:16:00.000+08:00

2006-05-09T08:15:00.000+08:00

Dylan Thomas
Ang Lakas na sa Berdeng Mitsa'y Tumutulak sa Bulaklak
[Salin: Lamaw]

Ang lakas na sa berdeng mitsa'y tumutulak sa bulaklak
Tumutulak sa berde kong gulang; na nagpapasabog sa mga ugat ng puno
Ang sa aki'y tutupok.
At umid akong sabihan ang nabaluktot na rosas
Ang aking kabataa'y binaliko ng parehong mayelong lagnat.

Ang lakas na tumutulak sa tubig padaan sa mga bato
Tumutulak sa pula kong dugo; na tumutuyo sa lumalagaslas na mga sapa
Ang sa aki'y huhulmang pagkit.
At umid akong bulungan ang aking kaugatan
Papano sa bukal ng bundok sumususo ang parehong bibig.

Ang kamay na umiinog sa tubig ng lawa
Humahalo ng kumunoy; na tumatali sa umiihip na hangin
Wawasak sa aking layag.
At umid akong sabihan ang taong bibitayin
Papano sa aking putik ginawa ang apog ng mambibigti.

Ang labi ng panaho'y naglilinta sa bukal;
Pag-ibig ay papatak at mag-iipon, ngunit ang pumatak na dugo
Ang hihilom sa kanyang mga sugat.
At umid akong sabihan ang hangin ng panahon
Papano ang sandali ay kumudlit ng langit palibot sa mga bituin.

At umid akong sabihan ang puntod ng mangingibig
Papano sa aking kumot gumagapang ang parehong balikukong uod.

1934

Etolohiya: Titig-Makak

2006-05-09T08:10:00.000+08:00

2006-05-09T08:09:00.000+08:00

Ted Hughes
Salmo-Niknik
[Salin: Lamaw]

'The Gnat is of more ancient lineage than man.' [Mas malalim ang tarsila ng Niknik kaysa tao.] Proverb.

Nang ang mga niknik ay sumasayaw sa dapit-hapon
Sumusulat-sulat sa hangin nanununtok sa wala,
Nag-aagawan ng kanilang loko-lokong diksiyunaryo,
Binabalasa ang kanilang piping Kabala,
Sa ilalim ng aninong dahon

Dahon tanging mga dahon
Ang sa pagitan nila at ng malalawak na saksak ng araw
Dahong sumasangga sa maalikabok na suntok ng lumulubog na araw
Tinatakpan ang kanilang mahihinang mata at makulimlim na ugali

Sumasayaw
Sumasayaw
Nagsusulat sa hangin, binubura ang lahat na sinusulat
Hinahaltak ng buhol-buhol ang mga letra,
Yoyo mga yoyo ng kahit sino

Dambuhalang mga magnet na nag-aaway sa sentro

Hindi nagsusulat at hindi nag-aaway, kumakanta
Na ang pag-iikot-ikot nitong Uniberso ay walang-halaga
Na sila'y hindi takot sa araw
Na ang araw natin ay napakalapit
Pinasasabog nito ang kanilang kanta, tungkol sa lahat ng mga araw
Na sila ang sarili nilang araw
Sariling pag-aapaw
Nakakawala sa kalawakan ng wala
Ang liyab ay pinapalabo ng kanilang mga pakpak
Kumakanta
Kumakanta
Na sila ang mga pako
Sa sumasayaw na kamay at paa ng diyos-niknik
Na naririnig nila ang hanging naghihirap
Sa mga damuhan
At naghihirap sa gabi ang bayan
At ang mga lungsod, nagkakampo sa tabi ng sementeryo,
Nagdurusa hanggang sa ganap na kadiliman

Ang hangin ay yumuyukbo na may pusa-bitukang hiyaw
Ang mga daan at paliparan
Nagsasayawan sa hangin
Sa sayaw ng hangin, sa sayaw-kamatayan,
Tumatalon doon sa mga latian at kahuyan
At mga siyudad na tulad ng mga taeng-bakang nagsisiksikan tungong alikabok

Ngunit hindi ang mga niknik, ang kanilang kasiglaha'y
Nakalampas na sa bungad
At isinabit nila ito sa ibabaw ng mga kuko ng damuhan
Sumasayaw
Sumasayaw
Sa mga aninong guwantes ng punong sikamor
Hindi mababagong sayaw
Sayaw na nag-aalay ng katawan upang tupukin

At ang kanilang embalsamadong mukha ay hindi na magagamit

Ang kanilang maliliit, balbasing mukha
Na naghahabi, lumulubog-lumilitaw sa wala
Inuuga sa hangin, inuuga, inuuga
At kanilang paa'y lumalawit tulad ng paa ng biktima

O munting mga Hasid
Sinasakyan hanggang kamatayan ng inyong mga katawan
Sumasakay sa inyong katawan hanggang kamatayan
Kayo ang mga anghel ng nag-iisang langit!
At ang Diyos ay ang Bathalang Niknik!
Hari kayo ng mga uniberso!
Kamay ko'y lumilipad sa hangin, kalokohan lang
Dila ko'y bumibitin sa mga dahon
Isip ko'y gumagapang doon sa mga siwang

Ang sayaw mo

Ang sayaw mo

Tinatangay ang dilat kong bungo pagulong sa ibayong mundo.

1967

Paglilinis/Pag-alaga Sa Katawan/Sarili/Kapwa

2006-05-09T08:04:00.001+08:00

2006-05-09T08:04:00.000+08:00

Rainer Maria Rilke
Taglagas
[Salin: Lamaw]

Poon: panahon na. Dumaan na ang dambuhalang tag-init
Takpan ng inyong anino ang kamay ng mga orasan,
at hayaang umihip ang hangin sa parang.

Utusang humitik ang mga bunga sa puno at baging;
biyayaan sila ng ilan pang kalinga't sinag,
sa pagiging ganap ay sigasigin sila, at pigain
ang huling tamis sa matapang na alak.

Sino man ang walang tirahan ngayon, kaylan ma'y mananatiling wala.
Sino man ang nag-iisa mananatiling nag-iisa,
uupo, magbabasa, magsusulat ng mahahabang sulat sa magdamag,
at gagala sa mga kanto, pabalik-balik,
tuliro, habang dumadagok ang mga tuyong dahon.

[Batay sa saling Ingles ni Stephen Mitchell mula sa Aleman na orihinal.]

Kailangan Ring Mamahinga Ng Makak

2006-05-09T07:49:00.000+08:00

2006-05-09T07:43:00.000+08:00

W.H. Auden
Espanya 1937
[Salin: Lamaw]

Kahapon lahat ng nakalipas. Ang wika ng lawak
Na kumakalat hanggang Tsina padaan sa ruta ng kalakalan; hiraman
Ng abakus at ng kromlek;
Kahapon pagtantiya ng oras sa ilalim ng araw.

Kahapon pagtantiya ng kasiguruhan sa baraha,
Paghuhula sa tubig; kahapon pag-imbento
Ng mga gulong ng karwahe at mga relo, pag-papaamo ng
Mga kabayo; kahapon maliksing mundo ng mga nabigante.

Kahapon pagtakwil sa mga engkanto at tikbalang;
Muog tulad ng walang-tinag na agilang tumititig sa lambak,
Kapilyang tinayo sa gitna ng gubat;
Kahapon paglilok ng mga anghel at mga nakatatakot na gargola.
Paglitis sa mga erehes sa ilalim ng mga haliging bato;
Kahapon mga debate sa relihiyon sa mga tambayan
At mahimalang pag-galing sa may bukal;
Kahapon Linggo ng mga Aswang. Ngunit ngayon tunggalian.

Kahapon pagtatayo ng mga dinamo at turbina;
Pag-gawa ng mga daang-bakal sa kolonyal na disyerto;
Kahapon klasikong lektura
Tungkol sa pinagmulan ng Tao. Ngunit ngayon tunggalian.

Kahapon paniniwala sa absolutong halaga ng Griyego;
Pagbaba ng kurtina sa pagkamatay ng bida;
Kahapon dasal sa paglubog ng araw,
At pagsamba sa mga baliw. Ngunit ngayon tunggalian.

Habang bumubulong ang makata, gulat sa piling ng mga puno ng pino
O, kung saan kumakanta ang malawak na talon, matatag, o tuwid
Sa matarik na bato sa tabi ng tumagilid na tore:
"O, aking paningin. Ay, ibigay sa akin ang suwerte ng mandaragat."

At sumisilip sa kanyang mga instrumento ang imbestigador
Sa mga di-makataong lalawigan, sa mabagsik na mikrobyo
O dambuhalang tinapos ni Jupiter:
"Ngunit ang buhay ng aking mga kaibigan. Inuusisa ko, inuusisa."

At ang mga pobreng nasa kanilang magiginaw na kubo, gulat
Sa narinig na balita: "Isang kamalasan ang araw natin. Ay, ipakita sa amin
Ang Kasaysayan bilang tagapag-paandar, ang
Tagapag-ayos, ang panahon bilang nakabubusog na ilog."

At inipon ng mga bansa ang bawat sigaw, tinawag ang buhay
Na humuhulma sa bawat tiyan at inutusan
ang pang-gabing sindak ng bawat isa:
"Hindi ba minsa'y natagpuan mo ang lungsod ng espongha
"Itinayo ang malawak na emperyong militar ng pating
At ng tigre, pinatag ang matapang na distrito ng maya?
Pumagitna. Ay, bumaba na parang kalapati o
Isang galit na ama, o maamong inhenyero: basta bumaba."

At ang buhay, kung sasagot man ito, sasagot mula sa puso
Mata at baga, mula sa mga tindaha't plasa ng lungsod:
"Ay, hindi, hindi ako ang Tagamaneho,
Hindi ngayon, hindi para sa'yo. Para sa'yo ako ang

"Taong-oo, ang kasa-kasama sa bar, ang madaling-lokohin:
Ako ang kung ano'ng gawin mo; ako ang iyong pangakong
Magpakabait, ang iyong nakatatawang kuwento;
Ako ang iyong boses ng negosyo; ako ang iyong kasal.

"Ano ba'ng gusto mo? Itayo ang makatarungang bayan? Sige.
Sang-ayon ako. O ito ba ang usapang magbigti, ang romantikong
Kamatayan? Okey, sang-ayon ako, dahil
Ako ang bagay na iyong pipiliin, ang iyong desisyon: Oo, ang Espanya."

Marami ang nakarinig n'yan sa malalayong peninsula,
Sa mga antok na kapatagan, sa mga isla ng mga ligaw na mangingisda,
Sa tiwaling puso ng lungsod;
Nakarinig at dumayo na parang mga tagak o mga buto ng bulaklak.

Sila'y kumapit na parang tinik sa mga matutuling bus na gumigiwang
Sa mga balikukong kalupaan, sa gabi, sa tanel ng kabundukang alp;
Nagpatianod sila sa karagatan;
Nilakbay ang mga daan ng kabundukan: pumarito upang ihandog ang buhay.

Dito sa tuyong kapatagan, sa kapirasong tipak ng mainit
Na Aprika, magaspang na sinolda sa mapag-imbentong Europa,
Dito sa lupaing ginuhitan ng mga ilog,
Ang nagbabantang anyo ng aming lagnat ay tiyak at buhay.

Bukas, baka, maliwanag na hinaharap: pananaliksik sa pagod
At sa galaw ng mga kargador; unti-unting pagtuklas sa lahat ng
Oktaba ng pagsinag;
Bukas pagpapalawak ng isip sa pamamagitan ng disiplinadong pagkain at paghinga.

Bukas muling-pagtuklas sa romantikong pag-ibig;
Paglilitrato sa mga uwak; lahat ng saya sa ilalim
Ng magaling na pagsukob ng Kalayaan;
Bukas araw ng hari-ng-palabas at ng musikero.

Bukas, para sa kabataan, mga makatang nagsasabugang parang bomba,
Pamamasyal sa tabi ng lawa, perpektong pagsasalo sa taglamig;
Bukas karera ng bisikleta
Sa mga arabal sa mabituing gabi: Ngunit ngayon tunggalian.

Ngayon di-maiwasang pagtaas ng tsansa ng kamatayan;
Mulat na pag-ako ng kasalanan sa katotohanan ng pagpatay;
Ngayon pagbuhos ng lakas
Diyan sa maninipis, dumaraang pamplet at mga nakaiinip na miting.

Ngayon pansamantalang kasiyahan; pinagsaluhang sigarilyo;
Pagbabaraha sa makulimlim na kamalig, kinayod na kasunduan,
Mga birong-lalaki; ngayon
Nangangapa at pilit na pagyakap bago manakit.

Patay ang mga bituin; hindi kukurap ang mga hayop:
Tayo'y naiwang nag-iisa sa araw natin, at maiksi ang panahon at
Ang Kasaysayan sa mga nagapi,
Ay maaring magsabi ng Sayang!, ngunit hindi tutulong o magpapatawad.

1937, 1940

Pangil sa Hikab

2006-05-09T07:23:00.000+08:00

2006-05-08T23:14:00.000+08:00

W.H. Auden
Museo ng Belyas Artes
[Salin: Lamaw]

Tungkol sa paghihirap, hindi sila nagkamali,
Ang mga Matandang Pintor: gaano nila naunawaan
Ang papel nito sa mundo; kung papano ito nagaganap
Habang ang isa ay kumakain o nagbubukas ng bintana o di kaya'y
bagot na naglalakad lang;
Kung papano, sa tuwing ang matatanda'y taimtim na naghihintay
Sa mahimalang pagsilang, meron laging
Mga bata na ayaw talagang mangyari ito, nag-iiskeyts
Sa lawa sa tabi ng gubat:
Hindi nila nalimutan
Na kahit na ang nakakikilabot na pagmamartir ay magaganap
Kahit-papano sa isang sulok, isang maruming lugar
Kung saan ang mga aso'y magpapatuloy sa kanilang buhay-aso at
Ang kabayo ng berdugo'y
Magkikiskis sa kanyang inosenteng pwet sa isang puno.

Sa Icarus ni Brueghel, halimbawa: kung papano ang lahat ay lumalayo
Tila dahan-dahan sa sakuna; narinig siguro ng
Nag-aararo ang salpok, ang pinabayaang sigaw,
Ngunit sa kanya'y hindi ito mahalagang kabiguan; sumikat ang araw
Tulad ng dati sa mga puting binti na lumulubog sa berdeng
Tubig; at ang magara at pinong bapor na siguro'y nakakita
Sa nakagugulat, batang nahulog mula sa himpapawid,
Ay may patutunguhang lugar at payapang naglayag.

1940

Ilang tala sa relasyunal na pananaw sa reyalidad/katotohanan

2006-05-08T22:54:00.000+08:00

WALA TALAGANG REYALIDAD NA OBHETIBONG UMIIRAL sa labas ng mga instrumento at sa partikular na diwa ng pag-alam sa kapaligiran ng bawat kultura.
[ZAS, Liham 7/19/02 kay Bomen]

Alam natin na ang ‘totoo’ (Ferriols dahil sa pari nga siya) o ang ‘reyalidad’ (para sa agham,dahil sa pisikal at panlipunan ang tuon) ay function lamang ng Konsepto (bilang kadalumatan sa pakahulugan nitong ‘kasangkapan ng pag-alam’).
[ZAS, Liham 7/2//02 kay Bomen]

Totoong hindi magagagap ang “totoo o reyalidad” na hindi napamamagitanan ng “konsepto” bilang “instrumento ng pag-alam” ngunit nalalabuan ako sa konsepto ng FUNCTION. Nahihirapan ako rito sa palagay na “ang ‘totoo’ o ang ‘reyalidad’ ay FUNCTION lamang ng Konsepto.” Ano ang ibig sabihin nito? Galing ang ekspresyong ito sa matematika, hal., Y = 10X. Sinasabi sa ganitong pormula na Y is a function of X, kung saan ang tinatawag na “dependent variable” ay ang Y at ang “independent variable” naman ay ang X. Sa madaling salita, nakadepende ang halaga ng Y sa halaga ng X. Sa Ingles, kapag sinabing “Truth is a function of belief” ang ibig sabihin nito ay “nakasalalay ang katotohanan sa paniniwala.” Sa gayon, kung babalikan ang pangungusap sa itaas, masasabing isinasaad nito na ang “pagka-totoo” at “pagka-reyalidad”/”pag-iral” ng anumang bagay ay nakasalalay sa konsepto=kasangkapan ng pag-alam.” Hindi ba kabaligtaran dapat? Hindi ba dapat nakasalalay/nakabatay ang kawastuhan ng ating mga konsepto sa diumanong “katotohanan” o “reyalidad”?
[Bomen, Liham 7/24/02 kay ZAS]

I. "Ang p ay batay sa q." "Ang q ang dapat ibatay sa p."

y = f (x) [1]

Sa isang banda, maaaring i-simplify ang argumento sa itaas bilang parehong nakabatay sa isang pormulasyon [1] ngunit magka-iba ang mga laman ng dalawang variable: maaaring nagkabaligtaran lang.

May dalawang argumento:
1. y = f (x), kung saan,

y = ‘reyalidad’ (agham)/‘totoo’ (relihiyon)
x = Konsepto = kadalumatan = kasangkapan sa pag-alam (o instrumento + diwa ng pag-alam)

kaya,

Ang ‘reyalidad’ ay function ng Konsepto. [ZAS]

2. y = f (x), kung saan,

y = kawastuhan ng mga konsepto
x = ‘katotohanan’/’reyalidad’

kaya,

Ang kawastuhan ng ating mga konsepto ay function ng “katotohanan” o “reyalidad.” [Bomen]

May pagka-istatiko ang pormulasyong [1] na pinagbatayan ng dalawang argumento.

II. Maaaring lumitaw kapwa ang p at q mula sa dinamikong ugnayan-talaban ng ilang mga sub-elemento at entidad.

Maaaring magamit ang isa pang pormulasyong matematikal [2] upang isalarawan ang isang dinamikong relasyon ng konsepto/kadalumatan sa reyalidad/katotohanan.

dx/dt = f (x, y) [2]
dy/dt = g (x, y)

Ginamit na pormula ito ni Richard Lewontin, isang geneticist, sa kanyang klasikong kritisismo sa kadalasang interpretasyon sa Darwinistang konsepto ng “adaptasyon.” Sa popular na pagpapakahulugan ng “adaptasyon,” ang pagka-obhetibo/reyalidad ng kapaligiran ng isang organismo (environment) ay hiwalay sa dinamikong reyalidad ng organismo. Sa pormulasyon ni Lewontin, ganito ang matematika ng di-diyalektikal na ebolusyunaryung pananaw:

dO/dt = f (O, E)
dE/dt = g (E)

kung saan, O = organismo; E = kapaligiran. Ang pagbabago (d) ng organismo (mas tukma, pagbabago ng populasyon ng mga indibidwal na organismo sa daloy ng panahon) ay nakadepende sa inter-aksiyon ng organismo at kanyang kapaligiran [change of organism over time: delta O over delta t is a function of O and E]. Dito nakabatay ang tinatawag na adaptasyon. Sa ikalawang pormula sa itaas, ang pagbabago ng kapaligiran (E) sa daloy ng panahon ay resulta ng pagbabago ng mga elemento ng kapaligiran (E) rin mismo. Hindi binibigyang-diin ng pormula ang papel ng organismo sa pagbabago ng kapaligiran (umiiral na ‘reyalidad’ ng kumikilos na organismo)—i.e., ang kapaligiran ay nakapormalisa bilang abstrak, hiwalay na bagay.

Ang pormulasyong,

dO/dt = f (O, E)
dE/dt = g (O, E)

ay pagkorekta ni Lewontin sa nauna. Ipinormalisa dito ni Lewontin ang katotohanang di lamang adaptasyon (o pagsang-ayon) sa umiiral na “reyalidad” ang ginagawa ng mga organismo. Ang mga pagkilos na ginagawa ng mga orgnismo ay aktibo ring nagkokonstrak—lumilikha—ng mga bagong kaayusan. Magkatambal na adaptasyon-konstruksiyon ang talagang nangyayari (adaptation-niche construction).

Gagamitin dito ang ikalawang pormulasyon ni Lewontin sa itaas dahil may nakikita akong pagkakahawig ng pormula ni Salazar sa ideya ng niche construction (hinuhulma ng isipan/organismo ang reyalidad) at sa pormula ni Bomen sa adaptation (hinuhulma ng naririyan nang reyalidad ang isipan/organismo).

Maaaring ituring na pangatlong argumento ang malilikha batay sa pormula [2] sa itaas.

3. dx/dt = f (x, y)
dy/dt = g (x, y), kung saan,

kategorya/dalumat  kasangkapan sa pag-alam
kasangkapan sa pag-alam  kategorya/dalumat
kasangkapan sa pag-alam =  dm (d = kadalumatan, m = materyal na mga kagamitan) [materyal na “kagamitan” = (para sa tao), papel, notbuk, bolpen, libro, lapis, mikroskopyo, teleskopyo, kompyuter, internet, lupa, bato, kemikal, ang ating hominid nervous system/cognitive structure, sariling-katawan, ibang mga tao, panlipunang kalagayan (hal., class standing), iba’t ibang species,→ n. (cf. Bruno Latour)]
‘reyalidad’/‘katotohanan’ = namumuo/umiiral na kaayusan ng “mundo” ng organismo/populasyon/lipunang umaalam (tao man o di tao)

at

y = “kasangkapan sa pag-alam”
x = namumuo/umiiral na kaayusan ng “mundo”

kaya,

Ang pagbabago ng “kasangkapan sa pag-alam” ay function ng inter-aksyon ng kasangkapan sa pag-alam at umiiral na kaayusan ng mundo; at ang pagbabago ng umiiral na kaayusan ng mundo ay function pa rin ng inter-aksyon ng kasangkapan sa pag-alam at umiiral na kaayusan ng mundo. May ko-ebolusyonaryong proseso ang kasangkapan sa pag-alam at kaayusan ng mundo.

May ko-ebolusyunaryong prosesong nangyayari sa tatawagin ngayong Konsepto/Dalumat sa isang banda at Reyalidad/Katotohanan sa kabilang banda.

Produkto ng abstraksiyon ang dalawahang pagkakategorya (hal., “Konsepto” at “Reyalidad”) bilang parang mga atomistikong entidad. Hindi naman mali per se ito. Ngunit kailangang huwag kaligtaan ang relasyunal at dinamikong kondisyon ng mas marami pang mga pwersa.

III. Ang reyalidad ay (1) parang damo, at (2) isang uri ng demokrasya

Interesante, sa ganyang pormulasyon, ang depinisyon ng “reyalidad”—lalong-lalo na sa lebel ng organismo, lipunan at ekolohiya—na mahihiram kay/inspirado ni Donna Haraway, “a congealing of ways of interacting.”

Maaaring lagumin ang mga diskusyon sa itaas sa pamamagitan ng pagbibigay ngayon ng isang magagamit na depinisyon:

‘reyalidad’/katotohanan = nakasanayang paraan ng pag-uugnayan—kung saan, (1) ang mga elementong nag-uugnayan ay di lang mga tao, kundi tao at mga di-tao, at (2) ang dami ng nag-uugnayang mga entidad/kasangkapan ang nagpapalalim, nagpapalawak, at nagpapatatag nito.

May ilang bagay na mahuhugot sa ganyang klaseng depinisyon:

Una, makikita sa ganyang pakahulugan na ang reyalidad ay talagang pulitika ng kosmikong demokrasya—napapalawak o napapakitid depende sa nabubuksang partisipasyon ng mga tao at di-taong kalahok—at, kung gayon, may mga antas rin ng tunggalian at hidwaan ng mga pwersa sa proseso ng pagpapanatili/pagbabago ng namumuong istilo.

Makikita rin na walang malinis na pagkakahiwalay ng reyalidad ng isang organismo/populasyon/lipunan sa iba pang organismo/populasyon/lipunan, na parang mga incommensurable na Reyalidad A, Reyalidad B, C, D… Meron lamang mga haba, tindi, at magalaw na pagsasalabid ng mga konektadong ugat at hibla ng iisang damo. Dala ito ng pagkakaiba-iba ng porma ng ugnayan.

Panghuli, dapat salungguhitan na dahil kinikilala dito ang partisipasyon ng mga di-tao sa paglikha/muling-paglikha ng reyalidad, ang umiiral na porma ng pag-uugnayan ay lampas sa wika at pag-uusap na pang-tao. Ang pag-uugnayan ay lampas pa nga sa ugnayan ng mga may-isip/utak: maliban sa inter-subhetibong mga relasyon ng magkakaibang uri ng hayop, meron ding mga inter-obhetibong relasyon. Dahil lampas sa ‘mundo’ ng tao-at-tao, hindi hari ang wika—o isang partikular na wika—sa batas ng mas malawak na pag-uugnayan.

Puntirya Si Talon

2006-05-08T22:39:00.000+08:00

2006-05-08T22:35:00.000+08:00

Matthew Arnold
Baybayin ng Dover
[Salin: Lamaw]

Payapa ang dagat ngayong gabi.
Mataas ang tubig, mapusyaw ang buwan
Sa itaas ng Kipot; —sa baybayin ng Pransiya, kumikislap
Ang ilaw at nawala; ang mga talampas ng Inglatera ay matayog,
Umaandap-andap at napakalawak, sa payapang look.
Halika sa bintana, mahalimuyak ang hanging gabi!
Sa mahabang linya ng pagwisik
Kung saan nagtatagpo ang dagat at babad-buwang lupa,
Pakinggan! Maririnig mo ang kumakaskas na ungal
Ng mga batong kinakahig ng alon, at tinutulak,
Sa kanilang pagbalik, pataas sa tabing-dagat,
lumalakas, humihina, at muling lumalakas,
Sa nanginginig na ritmo'y humihina, dala
Ang walang-hanggang huni ng kalungkutan.

Noong unang panahon narinig ito
Ni Sopokles sa Aegus, at nagpaalala
Sa kanya sa magulong pagkati at pagdaloy
Ng Paghihirap ng tao; tayo'y
Nakatatagpo rin ng pag-iisip sa huning iyan
Na naririnig dito sa malayong hilagang dagat.

Ang Dagat ng Paniniwala
Ay minsan ding buo, at paikot sa dalampasigan ng mundo
Nakalatag tulad ng binalumbong pileges ng matingkad na sintas;
Ngunit ngayo'y naririnig ko na lamang
Ang kanyang kalungkutan, mahaba, umaatras na atungal,
Umuurong, sa humihingal
Na pang-gabing hangin, doon sa malalawak na hangganang mapanglaw
At mga hubad na bato ng dalampasigan.

Maging totoo sana tayo, mahal,
Sa isa't isa! sapagkat ang mundo, na kunwari'y
Nakalatag sa ating harapan tulad ng lugar ng mga pangarap,
Napakasari-sari, napakaganda, napakabago,
Ay talagang wala ni saya, ni pag-ibig, ni liwanag,
Ni katiyakan, ni kapayapaan, ni tulong sa pait;
At tayo'y narito sa madilim na kapatagan
Tangay ng malalabong sigaw ng tunggalia't pagtakas
Ng mga litong kawal sa gabi ng digmaan.

1867

Maunawaan Kaya Ni Talon Si Ginsberg?

2006-05-08T22:26:00.000+08:00

2006-05-08T22:18:00.000+08:00

Allen Ginsberg
Amerika
[Salin: Lamaw]

Amerika binigay ko sa'yo lahat at ngayon ako'y wala.
Amerika dos dolares at beintesiyete sintimos Enero 17, 1956.
Ang bigat ng aking isipan.
Amerika kaylan natin tapusin itong giyerang mortal?
Sige kantutin ang sarili ng iyong bomba atomika.
Wala ako sa kondisyon huwag mang-istorbo.
Hindi ako magsusulat ng tula hangga't wala ako sa tamang pag-iisip.
Amerika kaylan ka magiging mala-anghel?
Kaylan mo huhubarin ang iyong kasuutan?
Kaylan mo titingnan ang sarili sa loob ng libingan?
Kaylan ka magiging karapat-dapat sa napakarami mong komunista?
Amerika bakit ba puno ng luha ang iyong mga Librarya?
Amerika kaylan mo ipapadala sa Indiya ang iyong mga bayag?
Sawa na ako sa iyong mga baliw na utos.
Kaylan pa ba ako makakapag-shopping at mang-groseri gamit ang aking
maamong mukha?
Amerika kung tutuusi'y ikaw at ako naman talaga ang perpekto at 'di ang katabing mundo.
Sobra-sobra sa akin ang iyong makinarya.
Nais mo akong maging santo.
Dapat may paraan upang maayos itong argumento.
Si Burroughs ay nasa Tangiers at palagay ko'y 'di na babalik ito'y nakakatakot.
Nananakot ka ba o ito ba'y isang praktikal na biro?
Nais kong maging diretsa.
Hindi ko isusuko ang aking obsesyon.
Amerika magtigil ka alam ko ang aking ginagawa.
Amerika nahuhulog na ang bunga ng sirwelas.
Ilang buwan nang hindi ko nababasa ang pahayagan, araw-araw may nililitis
dahil sa pagpatay.
Amerika nagsisentimental ako sa mga Wobbly.
Amerika dati akong Komunista noong ako'y bata hindi ako nagsisisi.
Naninigarilyo ng marijuana kung minsan.
Nakaupo ilang araw sa bahay tinititigan ang mga rosas sa loob ng aparador.
Kung ako'y makapuntang Chinatown naglalasing ako at hindi napapatungan.
Kumbinsido akong may darating na gulo.
Nakita mo sana akong binabasa si Marx.
Ang sikoanalista ko'y nagsabing ako'y walang problema.
Hindi ako mananalangin ng Ama Namin.
Meron akong mistikal na pangitain at kosmikong panginginig.
Amerika hindi ko pa nasabi sa 'yo kung anong ginawa mo kay Uncle Max noong
bumalik siya mulang Rusya

Kinakausap kita.
Papayagan mo bang imaneho ng Time Magazine ang iyong buhay?
Ang ulo ko'y puno ng Time Magazine.
Linggo-linggo ko itong binabasa.
Tumititig sa akin ang kanyang mga pabalat tuwing ako'y makadaan sa mga tindahan.
Binabasa ko ito sa basement ng Berkeley Public Library.

Lagi nitong pinapaalala ang responsibilidad. Seryoso ang mga negosyante.
Seryoso ang mga producer ng pelikula. Lahat seryoso pwera ako.
Naisip kong ang Amerika'y ako.
Kinakausap ko na naman ang sarili.

Nag-aalsa ang Asya laban sa akin.
Wala akong tsansang Tsino.
Aatupagin ko na lang ang aking pambansang yaman.
Ito'y binubuo ng dalawang joint ng marijuana milyon-milyong ari isang di-napalimbag
na pribadong literatura na tumatakbo ng 1400 milya kada oras at
dalawampu't limang libong mental hospital.
Hindi ko na nilakip dito ang aking mga piitan o mga milyon-milyong mahihirap na
naninirahan sa mga paso sa ilalim ng init ng limang-daang araw.
Sinara ko na ang mga bahay-puta ng Pransiya, susunod ang Tangiers.
Inaambisyon kong maging Presidente kahit ako'y Katoliko.

Amerika papano ba ako makapagsulat ng banal na litanya sa ganitong
walang-silbing kalagayan mo?
Magpapatuloy akong tulad ni Henry Ford ang mga taludtod ko'y natatangi
tulad ng kanyang mga awtomobil dagdag pa lahat sila'y may ibat-ibang kasarian.
Amerika pagbibilhan kita ng mga taludtod sa halagang $2500 kada isa
mababa ng $500 sa luma mong berso.
Amerika palayain si Tom Mooney.
Amerika iligtas ang mga sosyalistang ginigipit ni Hen. Franco.
Amerika hindi dapat mabitay sina Sacco at Vanzetti.
Amerika ako ang mga kabataang Scottsboro.
Amerika noong ako'y pito dinala ako ng inay sa mga miting ng mga grupong Komunista
pinagbilhan nila kami ng garbanzos sandakot kada tiket isang nikel kada tiket at
ang bawat talumpati ay libre lahat ay nagsi-sentimental at ipinagmamalaki ang
mga manggagawa lahat ng 'yon ay taos-puso hindi mo maiintindihan gaano
kalaking bagay ang partido noong 1835 pinaka-respetadong matanda si Scott
Nearing isang totoong Tao pinaiyak ako ni Mother Bloor nakita ko minsan sa
malapitan si Israel Amter. Lahat siguro'y puro espiya.
Amerika hindi mo talaga gustong pasukin ang giyera.
Amerika sila 'yon mga masamang Ruso.
Sila mga Ruso sila mga Ruso at sila mga Tsino. At sila mga Ruso.
Ang Rusya ay gusto tayong kainin ng buhay. Ang Rusya'y baliw sa kapangyarihan.
Nais n'yang kunin ang ating mga awto sa ating mga garahe.
Siyang babae nais dukutin ang Chicago. Siyang babae kailangan ng Reader's Digest.
Siyang babae nais kunin ang ating mga planta ng awto sa Siberia.
Siyang lalaki ang malaking burukrasyang nagpapatakbo ng ating mga gasolinahan.
Iyan 'di maganda. Pwe. Siyang lalaki tinuturuang bumasa ang mga katutubo. Siyang lalaki
nag-oorganisa ng mga malalaki maiitim na mga nigger. Hah. Siyang babae
pinapatrabaho tayo disiseis oras araw-araw. Tulong.
Amerika ito'y seryoso.
Amerika ito ang nakuha ko sa panonood ng telebisyon.
Amerika totoo ba ito?
Mabuti pa'y aatupagin ko na ang trabaho.
Totoo hindi ko gustong sumali sa Kasundaluhan o magpaandar ng mga makina sa mga
paktorya, sabagay ako nama'y may malabong mata at psychopathic.
Amerika ilalagay ko ang aking kakaibang balikat sa manibela.

1956

Tungaw at Talon

2006-05-08T22:09:00.000+08:00

2006-05-08T22:08:00.000+08:00

Giuseppe Ungaretti
Bayan ng San Martin
[Salin: Lamaw]

Sa mga kabahayang ito'y
walang natira
kundi mga kalansay na kahoy

Ang iilan ding
mga dating kakilala
walang naiwan
wala ni isa

Ngunit sa puso ko'y
nakabaun lahat ng krus

Ang puso ko ang
pinakabugbog na bayan.

[Batay sa saling Ingles ni Glauco Cambon sa orihinal na Italyano.]

Hele ni Pete Seeger Kay Talon

2006-05-08T21:31:00.000+08:00

2006-05-08T21:29:00.000+08:00

Dylan Thomas
Sa Aking Lilok O Madilim Na Likha
[Salin: Lamaw]

Sa aking lilok o madilim na likha
Na pinagpaguran sa tahimik na gabi
Habang tanging buwan ang nagbabaga sa poot
At nasa higaan ang mga nag-iibigan
Yakap ang lahat nilang hapis,
Naglalamay ako sa tabi ng umaawit na ilaw
Hindi para sa ambisyon o sa tinapay
O sa yabang at negosyo ng panghalina
Sa entabladong garing
Kundi para sa karaniwang sahod
Ng kanilang pinakatagong loob.

Hindi para sa mga hambog na hiwalay
Sa nagngangalit na buwan ako nagsusulat
Sa mga papel na winiwisik ng alon
O sa nagtatayugang patay
Kasama ang mga tagapuri at salmo
Kundi para sa mga nag-iibigan, yapos
Sa bisig ang hapis ng kasaysayan,
Na walang papuri o bayad
O pakialam sa aking lilok o likha.

1946

Kyuryos Si Talon Kay Allen Ginsberg

2006-05-08T20:56:00.000+08:00

2006-05-08T20:55:00.000+08:00

William Butler Yeats
Ang Ikalawang Pagdating
[Salin: Lamaw]

Paikot-ikot sa papalawak na likaw
Hindi marinig ng lawin ang mangangaso;
Bumigay ang mga bagay; lumpo ang sentro;
Tanging gulo ang kumawala sa mundo,
Bumulwak ang kulay-dugong alon, at saanman
Lumubog ang seremonya ng kawalang sala;
Nawalan ng loob ang magagaling, habang ang mahihina
Ay puno ng masidhing pagnanasa.

Tiyak, malapit na ang pagbubunyag;
Tiyak, malapit na ang ikalawang pagdating.
Ikalawang pagdating! Halus 'di pa ito nabigkas
At ako'y ginambala na ng dambuhalang pangitain
Ng Spiritus Mundi: sa isang sulok ng disyerto
Isang nilalang na may katawan ng liyon at ulo ng tao,
Mata'y blangko at may poot ng araw,
Ang dahan-dahang ginagalaw ang mga paa, habang sa palibot niya
Sumusuray-suray ang anino ng mga galit na ibong disyerto.
Bumalik na naman ang kadiliman; ngunit ngayo'y alam ko na
Na dalawampung siglo ng tila batong pagkatulog
Ay ginulo sa bangungunot ng isang duyan,
At anong magaslaw na halimaw, panahon n'ya na sa wakas,
Ang yumuyukyok patungong Betlehem upang isilang?

1921

Abala Sa Kompyuter, Tinira Ni Tungaw Si Lamaw

2006-05-08T20:15:00.000+08:00

2006-05-08T20:03:00.000+08:00

George Macbeth
Manuel
[Salin: Lamaw]

Dumating kay Manuel
na kung siya'y isang gulay, pipiliin n'yang
maging patani. Hindi 'yong
payat, ordinaryong
bataw, o 'yang

manipis mong
sitaw. Hindi, siya'y magiging
isang malaking patani,
mayaman, masustansiya,
makahulugang patani,

alisto sa bentahe
mausisa sa patatas
humahalo sa ano mang uri
at kalagayan ng gulay,
mabait na kaibigan

ng serbesa at karne. Oo, siya'y
tatalon mula sa kanyang malaki
at magaspang na pabalat
alisto
papuntang kawali: laging

nasa kumukulong tubig
at lalabas na may malambot
na puso sa loob
ng makalyo n'yang balat.
Kakargahin n'ya ang lahat

ng gutom ng mundo
sa kanyang malawak na balikat, makintab
sa masarap na mantikilya
o kulay-kape sa sarsa. At kung
may mga katutubong gutom na makakita

Sa kanyang dumudugong balat
kung ang abuha'y pinapaapoy na
o siya'y hinihiwa na
tatanggapin n'ya ang parangal at mga panalangin,
magiging isang Diyos, At tao sa tapang,

na, sa takbo ng mga bagay, hindi madaling gawin.

1968